|
Maria Montessori (1870 - 1952)
Maria Montessori urodziła się w Chiaravalle we Włoszech w 1870 r. Ukończyła studia medyczne i otrzymała dyplom lekarza medycyny. Po uzyskaniu doktoratu z psychiatrii zajęła się studiowaniem zagadnień pedagogicznych. W roku 1897 podjęła pracę w Klinice Psychiatrycznej Uniwersytetu Rzymskiego, podczas której zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Przebywały one w zamkniętych pomieszczeniach gdzie próbowały czymś się zająć, np. bawiły się resztkami niedojedzonego chleba. Zachowanie to nasunęło jej myśl, że dzieci posiadają wewnętrzną siłę stymulującą je do rozwoju. By mogła ona się ujawnić, wystarczy im stworzyć odpowiednie warunki. Doszła do wniosku, że problem ich rozwoju i kształcenia jest raczej natury pedagogicznej niż medycznej i wymagają one jedynie odpowiednich warunków wychowawczych, czyli specjalnej metody pracy nad ich rozwojem. Niebawem okazało się, że nauczane przez nią dzieci upośledzone umysłowo, osiągały lepsze wyniki niż dzieci na normalnym poziomie rozwoju. Według Montessori, przyczyniło się do tego zastosowanie odmiennych, niestandardowych metod pracy dydaktycznej.
W 1902r. uczestnicząc w II. Międzynarodowym Kongresie Pedagogicznym, Montessori referowała wyniki swojej pracy nad związkami pedagogiki z medycyną. Treść wypowiedzi dotyczyła też zastosowania na nowy sposób metody Sequina, która po części ją inspirowała.
W 1907r. powstało w Rzymie pierwsze prowadzone przez M. Montessori przedszkole - tzw. Casa dei Bambini. Założycielka spędzała w nim każdą wolną chwilę od pracy na Uniwersytecie Rzymskim i praktyki lekarskiej. Powoli wyposażała placówkę w meble dostosowane do potrzeb dzieci, pomoce i materiały własnego projektu oraz stosowane w psychologii eksperymentalnej. Przygotowywała opiekunki do pracy z dziećmi i nowymi pomocami. Zalecała, aby niczego dzieciom nie narzucały, cyt.:
"Nie stawiam wychowawczyniom żadnych ograniczeń i żadnych szczególnych obowiązków. Chciałam tylko poznać reakcję dzieci. Prosiłam, by one im w żaden sposób nie przeszkadzały." Po kilku tygodniach pobytu w placówce,
M. Montessori zaobserwowała zmiany zachodzące w zachowaniu dzieci. Wzrastało ich zainteresowanie materiałem dydaktycznym. Wybierały go chętniej niż typowe zabawki. Wydarzeniem, które pracy M. Montessori nadało nowy sens, było odkrycie zjawiska, które później nazwała "polaryzacją uwagi". Od tej pory celem jej eksperymentalnej pracy się stało wywoływanie tego zjawiska. Coraz bardziej doskonaliła opracowany przez siebie materiał rozwojowy. Zestaw pomocy został wzbogacony o nowe materiały do nauki geografii, gramatyki, matematyki oraz innych przedmiotów nauczania. Prowadząc obserwacje
M. Montessori zauważyła zafascynowanie dzieci ciszą i włączyła ją do swojego systemu wychowawczego w postaci tzw. "lekcji ciszy". Wprowadziła też, jako zasadę pedagogiczną obowiązującą w stosunku do dzieci, swobodny wybór materiałów dydaktycznych, dowolność miejsca i czasu pracy. Ograniczyła czynności nauczyciela na rzecz samodzielności dzieci. Wprowadziła naukę czytania i pisania oraz podstawy matematyki. Sukces placówki spowodował, że rosło zainteresowanie metodą, w oparciu o którą pracowała, a to z kolei inicjowało powstawanie następnych przedszkoli tego typu. W roku 1910 Maria Montessori podjęła decyzję o rezygnacji ze wszystkich innych zajęć, łącznie z prawem do wykonywania zawodu lekarza. Odtąd zajęła się doskonaleniem swojej metody.
Wkrótce doszło do spopularyzowania w świecie teorii pedagogicznej Marii Montessori. W 1911r. metodę tę zaczęto stosować w szkołach w Szwajcarii i we Włoszech. W rok później powstały w Anglii i USA komitety popierające jej pedagogikę. Od tej pory M. Montessori całkowicie oddawała się doskonaleniu i propagowaniu swojej metody. Odbywała liczne podróże w celu wspierania rozwijającego się ruchu montessoriańskiego. Efektem tych wysiłków było powstawanie komitetów i organizacji popierających idee Montessori. Organizowano kursy i sympozja pedagogiczne w czasie, których Montessori prowadziła wykłady i odczyty. Powstawały nowe placówki pracujące według jej metody. W ruch montessoriański włączały się znane osobistości świata pedagogicznego i osoby będące autorytetami ówczesnych czasów.
Za wybitne osiągnięcia pedagogiczne i przesłanie humanistyczne zawarte w ideach swojej metody wychowawczej, Maria Montessori została wyróżniona najwyższymi odznaczeniami, przyznawanymi przez rządy i uniwersytety wielu krajów. Otrzymała tytuł Doktora Honoris Causa, a także Krzyż Legii Honorowej, była nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla. By uczcić jej osiemdziesiąte urodziny, zorganizowano spotkanie poświęcone zagadnieniom pedagogiki. Przerodziło się ono w konferencję międzynarodową, podczas której M. Montessori wygłosiła trzy wykłady. Zawarła w nich wszystkie podstawowe idee swojej teorii. Sformułowała też słynne zdanie, stanowiące zasadę wychowania metodą Montessori - "Pomóż mi zrobić to samemu".
W maju 1951 roku odbył się ostatni kongres Montessori z jej udziałem. Uczestniczyło w nim prawie 150 delegatów z siedemnastu krajów. Metoda Montessori zdobyła ogromną popularność niemal na całym świecie. Obecnie najwięcej przedszkoli i szkół Montessori jest w Holandii i Niemczech, choć nie ma zakątków świata, gdzie nie można byłoby natrafić na placówkę montessoriańską. W Polsce, pierwsze przedszkola i klasy nauczania początkowego powstały na początku lat 90-tych w Lublinie, następnie w Poznaniu, Łodzi, Katowicach, Krakowie i Warszawie. W 1994 roku założono Polskie Stowarzyszenie Montessori z siedzibą w Łodzi.
Maria Montessori zmarła 6 maja 1952 roku w Noordwijk w Holandii. Ostatnim jej domem było mieszkanie przy Koniginweg w Amsterdamie, które od czasu jej śmierci jest siedzibą AMI - organizacji skupiającej pedagogów montessoriańskich i szkolącej nauczycieli pracujących tą metodą.
E. M. Standing - filozof i pedagog, który zajmował się studiowaniem życia i teorii stworzonej przez Marię Montessori, tak podsumował jej osiągnięcia w dziedzinie pedagogiki:"Została pochowana na małym, katolickim cmentarzu w Noordwijk, grób jej zdobi piękny pomnik wzniesiony przez jej zwolenników. Ale pomnikiem o wiele wspanialszym i - chcemy wierzyć - o wiele trwalszym, jest i będzie ten zbudowany radością i szczęściem, które emanują od tysięcy dzieci, w każdej części świata."
Renata Czekalska
nauczyciel Grupy I
 powrót do strony głównej
|
